تغذيه در اسلام

 

اقدامات قبل از غذا خوردن

 

يكی از نكات مهمی كه بسياری از مردم به آن توجه ندارند اين است كه قبل از هر كاری چه بايد كرد؟ مثلاً قبل از نماز وضو واجب است. همين وضو گرفتن برای غذا خوردن مستحب است. حتی اين رعايت بهداشت آنقدر تأكيد شده كه غذا خوردن بدون آن كراهت دارد. مسواك زدن قبل از غذا نيز مستحب است ( بهترين نوع آن چوب«اراك» است) روبه قبله نشستن و پای چپ را خواباندن و پای راست را خم كردن در توجه به غذا و ورود آن به معده بهتر اثر دارد.

آوردن سبزيجات(ريحان كوهی) و خوردن نخود قبل از غذا استحباب دارد.

چيدن سفره با نان و نمك آغازگر مهمترين مواد زندگی روزمره و غذای اكثر انسان‌هاست (نمك دريا بهترين نوع است(بدون اضافه كردن يد). گاهی اين دستورات چنان ساده است و در عين حال كافی است كه ما را به تفكری عميق می ‌كشاند و نيتجه می ‌گيريم فقط در عمل و خانواده بايد آن‌ها را پياده كرد اگر چنين كنيم هيچگاه نيازمند به ورود غلات و انواع غذاهای خارجی نيستيم. اگر بين خوردن آب و چای با غذا فاصله باشد، بهتر است. در حالت گرسنگی، غذا خوردن مستحب يا واجب است روی سيری غذا خوردن كراهت دارد و موجب لكه‌های پوستی می ‌شود.

از ديگر دستورات اين است كه بدون اجازه دعوت كننده نبايد وارد منزل ايشان شد. تكيه زدن در صورت غير اضطرار كراهت دارد گفتن بسم‌ا… در شروع غذا و الحمدلله در آخر غذا، بهتر است. در محيط آرام غذا خوردن و مسلمانان قبل از غذا حتی ‌الامكان درب منزل را باز می ‌گذاشتند. تنها غذا خوردن كراهت دارد. بخصوص همسران با هم بايد غذا بخورند.

رسول اكرم صلی ‌الله عليه و آله تأكيد كرده‌اند كه بركت در غذاهايی است كه دستهای متعدد در آن باشد. بهتر است غذای مادر با فرزند در يك ظرف نباشد چون مادران به خاطر علاقه به فرزندان اكثر غذای خود را به آنها می ‌دهند و به سوء تغذيه و كمبود قوای بدنی مبتلا می ‌گردند. مصرف سيگار قبل از غذا، اشتها را مختل می ‌كند . غذا خوردن و سريع برخاستن موجب درد اندام تحتانی(سياتالژی) می ‌شود، برعكس بر روی زمين نشستن و با طبقه مستضعف غذای ساده خوردن مستحب است. علی ‌عليه‌السلام می فرمايد به سفره كسی وارد می ‌شوم كه غذای اضافی از بيرون نگيرد و خودم بتوانم آنچه می ‌خواهم از محيط (خانه و سفره ‌او) بردارم.

 در وسايل الشيعه  آمده است :

امام صادق عليه السلام : آنگاه كه شكم سير شد سركشی می ‌كند، خوردن در حد سيری موجب برص می ‌شود. هرگاه يكی از شما به غذا دعوت شد فرزندش را با خود نبرد، پس اگر چنين كرد حرامی مرتكب شده و عصيان كرده است.

علی‌عليه السلام : 4 چيز است كه روشنی را می ‌برد: خوردن در حد سيری، چراغ در مقابل نور ماه، كشاورزی در نمكزار، صنعت نزد غير اهلش.

 

اقدامات ضمن غذا

 

بهترين غذاها و سفره‌ها در جايگاهی است كه دست‌های متعدد به تناول آن مشغول باشند و لذّت انفاق و انس را به وسيله تغذيه درك نمايند. تنها غذا خوردن، تنها خوابيدن در يك خانه و تنها به سفر رفتن مناسب حال انسان نيست.

حتی نشستن به سر غذا در وضع مخصوص بايد باشد. پای راست كمی خم شده و پای چپ مماس به زمين باشد طوری كه غذا به آسانی وارد معده گردد و جهت هضم آماده شود. ايستاده قرار گرفتن و با كفش غذا خوردن موجب درد پا و ناراحتی است آهسته نه بسيار طولانی غذا خوردن، حداكثر با سه انگشت و مجموعا چهل لقمه حدود تغذيه را معين می ‌كند.

ضمن غذا خوردن صحبت خارج از موضوع غذا تعادل ترشح گوارش را به هم می ‌زند. از خوردن غذاهای متنوع بر سر سفره بايد خودداری كرد، زيرا هر غذائی يك مصلح دارد. مثلاً غذاهای قليائی با اسيدی بهتر است مصرف شود.

ماهی با خرما، ماست با زنيان و سياه دانه و آويشن، گوشت با نان، پنير با گردو، حليم با انگور يا كشمش و كله با انار يا رب انار و معمولاً يك غذای پخته با خام بهتر است مصرف شود زيرا آنزيم‌های زنده سبب هضم غذای پخته می ‌گردد.

 

اقدامات بعد از غذا

 

گرچه غذا با نمك آغاز می ‌شود و نبايد به خاطر اختلال در هضم و جذب وسط غذا آب و مايعات نامناسب مصرف كرد ولی غذا با سركه(طبيعی) تمام می ‌شود.

سركه نيز اثرات ضد عفونی، هضم، عروقی و خواص بيشماری دارد.

بعد از غذا در روز استراحت و در شب حركت ( حداقل چهل‌قدم) مناسب است.

غير از سركه گاهی از شيرينی جات (خرما) و گاهی در برخی مناطق از نمك استفاده می ‌كنند.

خوردن آب بهتر است نيم ساعت قبل از غذا و دو ساعت بعد از غذا باشد. به خصوص روی غذاهای چرب خوردن آب ( خنك) مضر است.

ورزش حداقل يك ربع بعد از غذا بايد انجام گيرد و استحمام نيز اگر بعد از كمی غذا باشد سبب فربهی بدن می ‌شود كسانی كه می ‌خواهند لاغر شوند با معده خالی به حمام روند.

 

وعده‌های غذا

 

بهترين هنگام غذا صبح يا سحر است و از غذای شب نيز نبايد خودداری كرد ولو به چندين لقمه نان با نمك باشد. غذای ظهر يا نبايد مصرف گردد و يا يك درميان تناول شود. يعنی رژيم سه وعده در روز برای مؤمنين مضر است. چون فاصله بين غذای صبح و ظهر كم است و اكثراً بيمارانی كه فشار خون و افزايش چربی و قند دارند غذاهای ظهر را بيش از همه مصرف می ‌كنند.

 

انواع غذاها

 

شايد در كتب سنتی بيش از چهارده غذای طبقه‌بندی شده بر حسب كيفيت و ميزان هضم و كميت آن ذكر شده است و در هر فصل بر مبنای رساله گهربار ذهبيه غذايی و رفتاری ذكر شده است.

در بهار سرخ كردنی ( باروغن‌هائی مانند كنجد، زيتون) يا گوشت تازه گوسفند بريان و غذاهای جامد، تخم مرغ(روز در ميان) و شراب مقوی به دستور امام رضا عليه‌السلام سركه همراه استحمام اول روز قبل غذا مناسب است.

در تابستان به تدريج از سبزيجات و ميوه‌جات فصل مانند خيار و شيرخشت، مرغ و ماهی تازه، گاهی شير گاو و ماست و بوئيدن عطر و شكوفه‌های ملايم و تازه می ‌توان استفاده كرد. (شراب مخصوص امام رضا عليه‌السلام با مايعات خنك در مرداد ماه)

در پایيز گوشتهای معتدل و شيرينی ‌جات و در صبح آب گرم و غذاهای نسبتاً چرب(روغن گاو)، انار و سالاد همراه با نعناع، كرفس و تره‌تيزك(به جز شب) مفيد است.

در زمستان خوراك‌های گرم، سير و پيازگوشت صيد و پرندگان مفيد است از غذاهای سرد و شيرينی ‌جات بهتر است پرهيز كرد و از ماساژ و ماليدن روغن در روز يا قبل از حمام استفاده می ‌گردد.

افزودن نظر


کد امنیتی
تصویر جدید

بازگشت به بالا