مزاج شناسی و پیشرفت تحصیلی

دکتر آقارفیعی در گفت‌وگو با خبرنگار زمزمه در رابطه با مزاج شناسی و تاثیر آن در شناخت و پیشرفت تحصیلی اظهار داشت: از زمانی که بحث طبایع و مزاج‌ها از تدریس در کتب خارج شد موضوع انحرافات اجتماعی آغاز و بیماری‌ها زیادتر شد. در حقیقت طبی را تحت عنوان طب ایرانی و اسلامی داریم که ریشه اصلی این علم به پیامبران و دانشمندان مسلمان برمی‌گردد و برخی از تحقیقات خارجی نیز تجربیاتی را به آن اضافه کردند وگستره این دانش بسیار وسیع است.
وی افزود: طب ایرانی و اسلامی این توانایی را دارد که به بخش‌های زیادی از علوم، آموزش و پرورش، بهداشت و درمان دست اندازی کند و بتواند بسیاری از مشکلات فیزیکی، روانی و اجتماعی را حل کند. در حقیقت هنگامی که این طب از جوامع اسلامی دور شد، بیماری‌ها، انحرافات اجتماعی و مشکلات زیادتری به جوامع تحمیل شد.
این متخصص طب سنتی با اشاره به اینکه به همت پزشکان مختلف علی رغم مخالفت‌های اولیه به تدریج طب ایرانی و اسلامی جایگاه خود را در بین مردم بازکرد، گفت: این طب یک روشِ شناسی دارد که مانند علوم حوزوی که از آشنایی با زبان و ادبیات، زبان خارجی شروع شده و روش استفاده از روایات و کتب طب سنتی مکمل آن است. گرچه در قدیم در حوزه‌هایی مانند نجف این طب تدریس می‌شد اما مدت‌ها در دانشگاه‌های ما این طب تدریس نشد ولی اخیرا چند دانشکده طب سنتی را ایجاد کرده‌اند اکنون هم نیاز مردم به این طب بیش از این‌هاست.
حجت الاسلام دکتر آقارفیعی ادامه داد: یکی از نکات جالب طب ایرانی و اسلامی بحث طبایع و مزاج هاست. کلمه مزاج 3 بار در قرآن ذکر شده است و به معنی ترکیب یا به اصطلاح گرمی و سردی است. امام صادق (علیه السلام) می‌فرماید انسان از 4 طبع شامل خون، مره (صفرا و سودا) و باد و بلغم تشکیل شده است.
وی بیان کرد: وقتی گرمی در بدن انسان غلبه می‌کند در حقیقت خون بیشتری تولید می‌شود و افرادی که مزاج خونی قوی‌تری دارند روحیات شاداب تر، فعالتر و مقاوم تری دارند برای مثال اگر وارد یک کلاس درس ‌شویم که یک دانش آموز نسبتا چاق، سرخ رو با سر و صدا کلاس را تحت تاثیر قرار می‌دهد نباید او را محکوم کنیم و از کلاس بیرون کنیم اگر مزاج او را در نظر بگیریم و بدانیم چگونه با او برخورد کنیم می‌توان از او یک شاگرد فعال ساخت و از شلوغی حتی جنایت و سرقت او جلوگیری کرد.
این متخصص طب سنتی و کلاسیک عنوان کرد: این طبایع که به آن دم یا خون می‌گویند نیاز به دادن اطلاعات بیشتر، کنترل استعدادها و پیگیری تکالیف و برخورد با نشاط و مهربان دارند. در این صورت است که می‌توان با یک تغذیه مناسب مانند مصرف مرکبات، غذاهای شیرین و مرکبات و ورزش‌های سنگین بر حسب تشخیص مربیان و حجامت ماهانه آنها را به درجات عالی‌تر سوق داد. اگر چنین شاگردانی چندبار با سرکوبی و مایوس کردن مواجه شوند مسائل روانی جلوی پیشرفت آنها را خواهد گرفت.
حجت الاسلام دکتر آقارفیعی گفت: با این مثال معلوم شد که در بخش آموزش و تربیت با طیف گسترده‌ای از طبایع و مزاج‌ها روبه رو خواهیم شد که معلمان و مدیران باید با آنها آشنا شوند، پس این سوال پیش می‌آید چگونه بحث مزاج‌ها را بیشتر بشناسیم؟ کتاب آفرینش انسان و مدیریت سالم را به همین دلیل تالیف کرده‌ام که در آنها راجع به گرمی بخشیدن به تن از طریق ماساژ، ورزش، بادکش صحبت شده است. ‌مواد گرم و برخی از خوردنی‌ها مانند کشمش، انگور، خرما، گوشت گوسفند و شتر و شربت‌های شیرین سبب تقویت مزاج می‌شود با این روش در حقیقت پرورش خون ایجاد می‌شود.
وی افزود: مادران از کودکی باید هم خودشان و هم فرزندانشان را تقویت کنند مثلا برای کم خونی اگر از این غذاها استفاده شود می‌توان آن را جبران کرد، اگر خون در بدن غلبه کند احساس گزگز، گرفتگی اعضا، تورم در معده، کبد، سردرد، کندی ذهن و قرمزی چشم ایجاد می شود. درمان این غلبه مزاج، خون دادن مانند حجامت است.
این متخصص طب سنتی بیان کرد: کودکان تا 25 سالگی مزاجشان به سمت غلبه خون است یعنی به طور طبیعی تمام روان شناسان قبول دارند که ورزش برای کودکان حداقل چندین دقیقه روزانه لازم است که سبب خون سازی می‌شود، غذاهایی مانند آش آبغوره، زنجبیل، میوه فصل، مربای گل سرخ یا سکنجبین به صورت نوشابه مفید است.
حجت الاسلام دکتر آقارفیعی گفت: مزاج‌های سرد و تر افراد بلغمی هستند که تحرک آنها کم است و دیر از خواب بیدار می‌شوند، بلغم به تدریج تولید خون می‌کند یعنی وقتی با ورزش و غذاهای گرم و خشک تقویت شوند تولید خون می‌کند و با خوردن غذاهای شور تعادل برقرار می‌شود، ‌یک کودک چاق و سفیدرو باید به ورزش عادت کند و اگر دیر به سر کلاس آمد، مربی نباید او را سرزنش کند. این افراد شب ها نباید سبزیجات و ماست زیاد میل کنند.
وی افزود: این کودکان باید در صبحانه 21 عدد مویز یا عسل بخورند. همچنین مصرف فلفل، کنجد، زنجبیل، نعنا، زیره و آویشن به تدریج غلبه مزاج سرد را به گرم تبدیل می‌کند و استفاده از آفتاب از پشت برای دستگاه‌های تقویت کننده بدن مفید است، حال اگر یک معلم با کودک مزاج بلغم روبه رو شود نباید انتظار داشته باشد که او مانند دانش‌آموز صفراوی باهوش باشد، بلکه دانش‌آموز بلغمی ممکن است سرکلاس چندبار سوال کند و معلم باید در برابر او سعه صدر داشته باشد.
این متخصص طب سنتی ادامه داد: منشا بلغم از آب است و این کودکان باید با تشویق و گرم کردن بدن فعالیت خود را بیشتر کنند، اگر ماست بدون آویشن، دوغ، نوشابه و آب زیاد بخورند کند ذهنی تشدید می‌شود؛ دانش‌آموزان اغلب پنیر را بدون گردو می‌خورند که این موضوع سبب کندذهنی آنها می‌شود. علت این است که پنیر کلسیم دارد و فسفر مغز را می‌گیرد در حقیقت غذای اصلی مغز فسفر است و می‌توان با غذاهای گرم مثل پنیر و گردو در شب و کره و عسل در صبح این نقیصه را جبران کرد.
وی درخصوص مزاج صفرا گفت: صفرا برعکس بلغم گرم و خشک است و کودکانی لاغر با زمینه زردرنگ چهره، بسیار پرتحرک و بذله گو و در عین حال حرف گوش کن دارای مزاج صفرا هستند،‌ سرعت انتقال این کودکان را نباید با سایر دانش‌آموزان مقایسه کرد. این دانش‌آموزان اگر چه کم حوصله هستند اما باید معلمان با راهنمایی و محبت زیاد آنها را امیدوار کنند.
حجت الاسلام دکتر آقارفیعی عنوان کرد : سردرد شقیقه مانند سردرد میگرن، احساس تلخی در دهان، خشکی مفاصل،‌ جوش‌های پوستی از نشانه‌های صفراست. این افراد برای درمان باید از شربت‌های خنک، روغن‌های مالیدنی خنک، آش جو، زیتون، سرکه، خیار، هندوانه، سکنجبین، سرکه و گلاب استفاده کنند.
وی در‌خصوص کودکان سودایی بیان کرد: کودکان سبزه رو، نسبتا لاغر، کمی وسواسی، خواب کم، احساس ترس و در عین حال دشمنی دارای مزاج سودا هستند.
این متخصص طب سنتی درخصوص علائم سودا گفت: ریزش مو، سرفه‌های خشک، تکرر ادرار، بی حس شدن اندام‌‌ها و بیماری‌های بیشتر مزمن از علائم غلبه سوداست. غذاهایی مانند زعفران،‌ شیرگاومیش با شکر، کره، آبگوشت و غذاهای گرم و تر مانند شیره نارگیل، ‌شلغم، انجیر، بادام، فندق و کنگر برای افراد سودایی مفید است.
حجت الاسلام دکتر آقارفیعی با اشاره به مزاج باد بیان کرد: بوعلی سینا در کتاب قانون در‌خصوص علائم غلبه باد توضیح داده است که شناخت و درمان آن به مباحث پزشکی بازمی‌گردد، امام صادق بیان کرده است که بوئیدن گل زنبق و عطرهای خوشبو مانند عنبر جهت درمان غلبه باد مفید است.
وی افزود: یکی از مشکلات دانش‌آموزان نخوردن صبحانه است بنابراین پیشنهاد می‌شود که روش تغذیه را تغییر دهند، در وعده صبحانه را به پنیر و چای شیرین خلاصه نکنند، در حقیقت غذای اصلی روز را صبح تناول کنند به طوری که انرژی فعالیت آنها در طول شبانه روز تامین شود. بالارفتن شدید کلسیم در صبح بیشتر خواب آلودگی می آورد. بنابراین غذای شاداب کننده صبحگاهی و قدری شیرین یا حتی ارده و عسل، یا کباب و غذاهای فصل بسته به مزاج، صبح  تجویز می شود.
باید توجه داشت هر مزاجی بستگی کامل به ژن پدر و مادر، بستگان، آب و هوا ، تغذیه ، عوامل روحی و روانی دارد و مهمترین کار تعادل بخشیدن است.

افزودن نظر


کد امنیتی
تصویر جدید

بازگشت به بالا