آنچه دانشجوی پزشکی باید بداند

آنچه یک پزشک و دست اندرکاران وظیفه خطیر درمان باید متذکر باشند فراتر از سوگندنامه بقراط است. با پیشرفت علوم جدید و طرح اخلاق اسلامی بنظر می رسد دانشجوی پزشکی رعایت نکات دقیق و ظریفی از معاینه، شرح حال، احساس مسولیت و پیگیری درمان تا رسیدن نتیجه را باید انجام دهد و چون مادری دوستدار فرزند بیماران خود را جزء لاینفک زندگی خود بداند. همواره جوابگوی نیاز ایشان باشد و ثروت را فدای خدمت رسانی نکند. روابط او با همکاران در حیطه برادری و خواهری شکلی مطلوب از خود به جای گذارد. در خودسازی خویش بکوشد و از بسیاری مراجعین هیچ گاه خسته و درمانده نشود. علاج نهایی را از پروردگار بخواهد و برای شفای بیماران خویش با تلاش و سعی همیشگی دعا را فراموش نکند. در اینصورت امید بهبودی بیشتر است و اوست که همچون پیامبر خدا لایق نام طبیب می شود.

متن مقاله شامل 16 تذکر جدی که هر طبیبی و خادم این رشته حساس و گرانمایه باید رعایت کند:

1 – می دانیم خداوند که به طبیب اجازه شفا و معالجه و تاثیر می دهد. پس بیماری و شفا از اوست. حال باید پزشک و حکیم در قدم اول بداند گیرنده هر بدنی از دیگری متفاوت است و تا پروردگار نخواهد پزشک حاذق و فوق تخصص ها در معالجه درمانده اند. بنابراین پزشک و دست اندر کاران تنها با یاد خدا و توکل او باید آغاز کنند. و کوشش و سعی خود را در بکارگیری روش های او به اهتمام رسانند.

2 – نقش طبیب و دانشجو و محقق نباید شغل او را تحت اثر قرار دهد. پس رفتارهای سنتی نیکو مخصوصا اخلاق و ادب اسلامی را نباید فراموش کند و با سلام و روی خوش به هر کس برخورد کند.

3 – دقت کافی در تشخیص مزاج، شرح حال و معاینه بکند گر چه لازم باشد چندین جلسه بیمار ملاقات << ویزیت >> شود. و در برخی از بیماران لازم است محیط استقرار و نزدیکان  و داروها و آب و هوای محل سکونت بررسی شود. که این هم از نکات ظریف درمان است و در این مراحل نقش اصلی پزشک امید و کمک به اصلاح مزاج عضو و بدن است.

4 – آیا آنکه قصد پاک سازی و خودسازی دارد می تواند ابتدا اجرت بگیرد و نیت را فدای عمل کند؟

آنچه مسلم است اگر بیماری هزینه نداشت نباید او را از فیض درمان و دارو بی بهره کند.

5 – از بی نتیجه شدن درمان مایوس نشود، و با مطالعه و مشورت و سعی در( به کارگیری همه نیروها)  دست از درمان نکشد.

6 – هیچگاه << ذی طلبگی>> و  قناعت و تحقیق  را از دست ندهد و همه را به یک چشم ببیند و از دنیا بی نیاز باشد تا دیگران در نظرش جلوه نکنند و تحت تاثیر آراء بیمار و برخی متخصصین قرار نگیرد  که در علوم بنیادی و رشته های مربوطه پژوهش نکرده اند و به ارواح  قدسی، ملائکه و پیامبران و اوصیاء طاهرین و معصومین علیهم السلام توسل داشته باشد.

7 – از دعا و ذکر همراه درمان کمک بگیرد و هیچگاه بیمارش را ناامید نکند زیرا مرگ به دست خداوند و نیروهائی است که او آفریده است و تازه << مرگ هم کوری دل>> است.

زندگی با آگاهی و عاقبت به خیری، حیات جاودانی است که حداقل پاداش آن، بهشت است و نهایت آن رضوان و جنة الماوی با محشور بودن معصومین طیبین و طاهرین است.

8 – بیماران و مراجعین با جلوه های مختلف و زیبائی های گوناگون یک لحظه نباید او را غافل کند و مراحل مختلف معاینه را از عینی در نظر بگیرد و اگر مثلا برای معاینه عورت زن پزشک یا مامائی حاذق می شناسد، می تواند گزارش آن را دقیقا بگیرد.

و گاهی از سونوگرافی و تصاویر دیگر نیز می تواند از نظر شرعی  جایگزین آینه، قبل از لمس عینی از نظر فقها باشد.

9 – در فاصله دیدن بیماران خود نیز به توسل و ذکر مشغول باشد و از نوافل، برخاستن در دل شب و زیارت به هر شکل برای کسب انرژی و توان روحی بیشتر استفاده کند.

10– اهل جستجو در طبیعت و در صورت لزوم حداقل دو بار ورزش در هفته باشد که نظر اکثر دانشمندان است و خود را با مزاج طبیعی و غذاهای < طیب >  بدون افزودنی های غیر مجاز و مضر و در عین حال از مال حلال تامین کند گر چه قیمت آن کم باشد.

11 – ملاحظه همکاران و نزدیکان  درجه اول ایشان را بکند و سنت مشهور نگرفتن حق الزحمه را از پدر و مادر و فرزند و همسر پزشکان و دست اندر کاران درمان را فراموش نکند. زیرا ایشان خود را به واسطه همدلی گاهی نزدیک تر از فامیل می دانند و امید رعایت حالشان را دارند.

خودم شاهد بودم که افسری در نیمه شب به واسطه ماموریتی همسرش را برای جراحی به  ما سپرد و بعد از خداوند تنها به ما امید داشت. پس ما هم نباید از حسن اعتماد او و از سعی برای درمان کم بگذاریم. و هر گونه چشم داشتی مادّی و نقص در اخلاص ارزش کارمان را خواهد کاست.

12 – در مقابل اساتید هم ارزش مضاعفی باید قائل شد. حتی بدترین اساتید می خواهند شاگردانشان موجب < رحمت > و <آمرزش> و <سربلندی> ایشان گردند. پس شاگردان هم به خاطر دانشی که آنها به سایرین آموخته اند ایشان را ارج نهند، به سخنانشان گوش  فرا دهند و انان را با صدای بلند و تمسخر نخوانند و در صورت نیاز یاور آنها باشند و در مباحثات آنها را خسته نکنند. اگر کشف  و استخراجی داشتند یاد ایشان را به نکوئی بیاورند و در صورت فوتشان طلب مغفرت کنند. همچنانکه برای پدران و مادران خویش می کنند. از موعظه روحانیون اهل کشف و کرامت بهره گیرند و به نصایح عملی ایشان دل بسپارند.

13 – << اطاعت>>، موفقیتی است که در کنار ولایت و بذل یافته ها و روش های درمانی، شکر نعمت را افزون می کند. بخل کردن در مباحث علمی ارزش هیچکس را نمی افزاید << عمل به دانسته ها>> باب های دیگر علم را می گشاید.

14– << گذشت>>، در حالی که تو تشنه هستی و بیماری نیاز به مایع دارد، تو سیر هستی  و او غذا نخورده است. تو بی دردی  و او درد می کشد، و صبر در این بلاهاست که شما را قدرت می دهد تا کنار بیمار خود و در همه مراحل باشید.

معروف است دستیار << رزیدنتی>> در یکی از کشورها بعد از خواندنش در بیمارستان از بلندگو به استادش گفت اجازه بدهید چای را بخورم بعد جواب بیمار را بدهم. پس از مدتی کوتاه متوجه شد عذرش را خواسته اند و استادش یقین کرده است او توان دستیاری این رشته را ندارد. ما هم در جستجوی خود به این حقیقت رسیدیم که استقامت در کنار اخلاص و علم و عمل کارساز است و این همان است که بسیاری از ما در بخشی از آن کم داریم ،باید خود را با شخصیتی برازنده این کار مهم قابل پذیرش و آماده کنیم.

در این راه صبر و تلاش نظم هم، از اصول درمان است، برای بیمارانی که انتظار بهبودی دارند و پزشک خود را ملاقات نمی کنند مخصوصا اگر به او اعتماد داشته باشند بسیار مهم است که در تعیین وقت و سرعت بخشیدن برای خدمت ، پزشک تمام سعی خود را بکند.

15 – کمک و یاری تا بهبودی کامل بیماران و پذیرش مراجعین، مخصوصا درماندگان و مسافرین از مهمترین وظایف پزشکان و دست اندرکاران درمان است. هنوز خدمتگزارانی هستند که بدون مرز شبانه روز همت به تلاش  برای التیام بشر و انسان های مستضعف و بیماران محرومی را دارند و باید همواره آنان را سرمشق خود قرار دهیم.

16 – دانشجویان و طبیبان، کار و شخصیت بزرگ خود را فدای مطالعه گروهی و صنفی نکنند و قبل از اینکه فکر سود همکاران باشند، بهره مندی طبقات مستضعف ،شیعیان و مردم نیازمند را در نظر داشته باشند.

والسلام علی من اتبع الهدی

 

نویسندگان :

آقای دکتر احمد علی آقا رفیعی – عضو هیئت علمی دانشگاه و پژوهشگر

آقای مرتضی بخشایش – مدیر آموزش موسسه پژوهشی احیای طب اسلامی

افزودن نظر


کد امنیتی
تصویر جدید

بازگشت به بالا